Het ondersteunen van leerlingen in hun ontwikkeling is soms net alsof je door een doolhof navigeert. We denken allemaal te weten welke kant we op moeten, maar soms lopen we doodlopende paden in met oude mythes. Het onderwijs is hier niet immuun voor. Het is daarom cruciaal deze misverstanden te herkennen en te ontmantelen. Laten we eens nader kijken naar drie van deze veelvoorkomende misvattingen.
Misverstand 1: Elke leerling heeft z'n eigen 'Leerstijl'
Hoe vaak hoor je niet dat iemand zegt: “Ik ben een visuele leerling” of “ik leer beter als ik dingen hoor”? Het idee hierachter is dat als we ons onderwijs aanpassen aan deze stijlen, leerlingen beter zouden leren. Maar onderzoeken geven aan dat er geen stevige basis is voor het idee van vaste leerstijlen1. Wat wel werkt? Zorgen dat leerlingen informatie op meerdere manieren verwerken: zien, horen, doen, en zelfs voelen2. Denk bijvoorbeeld aan het leren van Franse woorden door te kijken naar plaatjes, te luisteren naar de uitspraak, en daadwerkelijk Franse gerechten te proeven.
Misverstand 2: Toetsen zijn alleen bedoeld voor cijfers
Toetsen hebben een imago van ‘moetjes’ en stressmomenten. Maar ze zijn zo veel meer dan dat! Wanneer een leerling wordt getoetst, wordt hij of zij eigenlijk uitgedaagd om informatie op te halen uit het geheugen3. Dit ‘ophalen’ versterkt de herinnering. Het gaat dus niet alleen om meten, maar ook om versterken4. Dus, toetsen als leermethode? Jazeker! Dit hoeft niet altijd in de vorm van een schriftelijke test. Creatieve opdrachten zoals het maken van een informatieve poster, het ontwikkelen van een bordspel of het opnemen van een instructiefilm zijn ook vormen van ‘retrieval practice’. Bij zulke opdrachten verwerken, interpreteren en presenteren leerlingen de leerstof, wat hun geheugen flink aan het werk zet.
Misverstand 3: Wat je makkelijk leert, onthoud je altijd
Helaas, het is een feit dat wat snel binnenkomt, vaak ook snel weer verdwijnt5. Het is een verleidelijke gedachte: “Ik snap het meteen, dus ik onthoud het wel.” Maar leren met wat meer inspanning, en soms zelfs een beetje worstelen met de stof, zorgt juist voor betere resultaten op de lange termijn6. Dus, in plaats van alles in één keer te stampen, kun je beter regelmatig en in verschillende sessies de stof herhalen en erop reflecteren.
Maar hoe nu verder in de praktijk?
Om het leren voor onze leerlingen zo effectief mogelijk te maken, moeten we ons realiseren dat worstelen met de leerstof vaak een teken is van groei. Deze momenten van inspanning en uitdaging kunnen juist aangeven dat ze op het pad van ontwikkeling zitten, en niet dat ze hun limieten bereiken. Daarbij past niet elke onderwijsmethode bij iedere leerling; het is essentieel dat we flexibel zijn en verschillende pedagogische technieken omarmen die aansluiten bij hun unieke behoeften. Evaluatie is ook zo’n breed terrein: het gaat verder dan enkel de traditionele toetsen. Een toets kan meer zijn dan een cijfer; het kan ook een kans zijn om te leren. En laten we niet vergeten dat iets snel begrijpen niet betekent dat het ook lang blijft hangen. De kracht van herhaling en diepgaand begrip is onmisbaar voor blijvend leren.
1. Pashler, H., McDaniel, M., Rohrer, D., & Bjork, R. (2008). Learning styles: Concepts and evidence. Psychological Science in the Public Interest, 9(3), 105-119.
2. Mayer, R. E. (2001). Multimedia learning. Cambridge University Press.
3. Roediger, H. L., & Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: Taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science, 17(3), 249-255.
4. McDaniel, M. A., & Donnelly, C. M. (1996). Learning with analogy and elaborative interrogation. Journal of Educational Psychology, 88(3), 508.
5. Bjork, R. A. (1994). Memory and metamemory considerations in the training of human beings. Metacognition: Knowing about knowing, 185-205.
6. Brown, P. C., Roediger, H. L., & McDaniel, M. A. (2014). Make it stick. Harvard University Press.
